YKS'ye hazırlanan öğrencilerin ve ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri: birebir özel ders mi, dershane mi? İkisinin de güçlü yanları var. Bu yazıda birebir öğretimin etkisine dair araştırmaları, iki seçeneğin farklarını ve hangi öğrenciye hangisinin uyduğunu anlatıyoruz.
Birebir öğretim neden etkili?
Eğitim araştırmalarında birebir öğretim uzun zamandır en güçlü yöntemlerden biri olarak görülür. Benjamin Bloom'un 1984'teki ünlü çalışmasında birebir öğretim alan öğrenciler, sınıf ortamındaki öğrencilerin ortalamasının çok üzerinde başarı gösterdi. Sonraki araştırmalar bu etkinin Bloom'un bulduğu kadar büyük olmadığını, ama yine de belirgin olduğunu ortaya koydu: VanLehn'in (2011) derlemesi, insan eğitmenle birebir çalışmanın yaklaşık 0,8 standart sapmalık bir etki gösterdiğini buldu. Okul çağındaki öğrencilerle yapılmış rastgele kontrollü deneyleri birleştiren Nickow, Oreopoulos ve Quan (2020) özel ders programlarının ortalama etkisini 0,37 standart sapma olarak hesapladı; çalışmanın 2024'te yayımlanan güncel sürümünde bu değer 0,29. Yani etki, ilk iddia edildiği kadar büyük olmasa da gerçek ve tutarlı. Bu araştırmaları derleyen J-PAL ise haftada en az üç dersin, bir ya da iki derse göre belirgin biçimde daha etkili olduğunu belirtiyor.
Bu etkinin kaynağı büyük ölçüde iki şeydir:
- Seviyeye göre ilerleme: Eğitmen, öğrencinin bildiğini tekrar anlatmaz, bilmediğinde durur.
- Anında geri bildirim: Hata, yerleşmeden düzeltilir. Öğrenci soruyu kendisi çözer, eğitmen düşünme sürecindeki kırılma noktasını görür.
Dershanenin güçlü yanları
- Yapı ve düzen: Belirli saatlerde ders, düzenli deneme ve bir program sunar.
- Sınıf temposu: Bazı öğrenciler akranlarıyla aynı ortamda daha motive çalışır.
- Maliyet: Saat başına maliyet genellikle birebir dersten düşüktür.
Zayıf yanı ise herkese aynı hızda ilerlemesidir. Sınıfın gerisinde kalan öğrenci eksiklerini biriktirir, önünde olan zaman kaybeder. Kalabalık bir sınıfta öğretmenin her öğrencinin soruyu nasıl düşündüğünü izlemesi ve hatasına tek tek geri bildirim vermesi de mümkün değildir; birebir dersin farkını yaratan büyük ölçüde bu süredir.
Hangi öğrenciye hangisi uygun?
Birebir ders daha uygun olabilir, eğer:
- Eksiklerin belirli konularda yoğunlaşıyor ve sınıf temposunda kapanmıyorsa,
- Sınıfta soru sormaktan çekiniyorsan,
- Mezunsan ve kendi programını kurman gerekiyorsa,
- Denemelerinde netlerin takıldıysa ve nedenini bulamıyorsan.
Dershane daha uygun olabilir, eğer:
- Düzenli bir dış yapıya ihtiyacın varsa ve kendi başına plan yapmakta zorlanıyorsan,
- Konuların çoğunu sıfırdan ve sırayla öğrenmen gerekiyorsa,
- Akran ortamında daha motive oluyorsan.
İkisini birlikte kullanmak
Birçok öğrenci için en verimli yol ikisini birleştirmektir: dershane programı yürütür, birebir ders eksikleri kapatır. Birebir dersi en iyi şekilde kullanmak için derse soruların ve son deneme analizinle gel; dersin konu anlatımı değil, senin hatalarının üzerinde çalışma olsun. Deneme analizini nasıl yapacağını bu yazıda anlattık.
Birebir dersten en çok verimi almak için
Araştırmalardaki etki, dersin kendisinden çok nasıl kullanıldığına bağlıdır. Dört pratik kural:
- Düzenli ve sık ol. J-PAL'ın derlemesine göre haftada en az üç ders, bir ya da iki dersten belirgin biçimde daha etkili. Ayda birkaç dağınık ders yerine haftanın sabit günlerinde ders planla.
- Derse malzemeyle gel. Takıldığın soruları, son denemenin analizini ve eksik konu listeni dersten önce hazırla. Ders, eğitmenin senin yerine bulabileceği şeylere değil, senin tek başına çözemediklerine harcanmalı.
- Ders boyunca aktif kal. Soruları sen çöz, eğitmen düşünme sürecini izlesin. Bir yöntemi gördükten sonra benzer bir soruyu hemen kendin dene.
- Dersten sonraki 24 saati kullan. Derste öğrendiklerini ertesi gün kitabı kapatıp hatırlamaya çalış ve birkaç benzer soru çöz. Bu kısa tekrar, kendini test etmenin ve aralıklı tekrarın etkisini derse ekler.
Online birebir dersin pratik avantajları
- Ulaşım süresi yok; o süre çalışmaya kalır.
- Şehrinde bulamayacağın bir eğitmenle çalışabilirsin.
- Sorunun fotoğrafını paylaşıp ortak beyaz tahtada birlikte çözebilirsin.
HedefUni'de derslerin hepsi birebir ve tarayıcıda yapılır. Doğrulanmış eğitmenler arasından seçim yapabilir, haftalık ders saatini ihtiyacına göre planlardan belirleyebilirsin. Eğitmen seçerken nelere bakman gerektiğini eğitmen seçimi rehberimizde anlattık.
Kaynaklar
- Bloom, B. S. (1984). The 2 sigma problem: The search for methods of group instruction as effective as one-to-one tutoring. Educational Researcher, 13(6), 4–16.
- VanLehn, K. (2011). The relative effectiveness of human tutoring, intelligent tutoring systems, and other tutoring systems. Educational Psychologist, 46(4), 197–221.
- Nickow, A., Oreopoulos, P. ve Quan, V. (2020). The impressive effects of tutoring on PreK-12 learning: A systematic review and meta-analysis of the experimental evidence. NBER Working Paper No. 27476.
- J-PAL (Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab). Tutoring PreK-12: Evidence and Resources. povertyactionlab.org/tutoring
