Deneme Sınavı Nasıl Analiz Edilir? Adım Adım Yöntem

Deneme sınavı kendini test etmenin en kapsamlı halidir ve kendini test etmek, öğrenme araştırmalarında etkisi en sağlam gösterilmiş tekniklerden biridir (Roediger ve Karpicke, 2006; Dunlosky ve ark., 2013). Ama bu etkinin büyük kısmı geri bildirimden gelir: neyi neden yanlış yaptığını görmeden geçilen deneme, sadece bir ölçümdür. Bu yazıda bir denemeyi öğrenmeye dönüştürmenin adımlarını anlatıyoruz.

1. Çözerken: güvenini işaretle

Her soruyu çözerken yanına küçük bir işaret koy: emin olduğun soruya hiçbir şey, kararsız kaldığına bir soru işareti. Bu basit alışkanlık iki işe yarar. Birincisi, tahminle doğru bulduğun soruları analizde atlamamanı sağlar. İkincisi, kendi bilgini ne kadar doğru tahmin ettiğini ölçer. Öğrenciler çoğu zaman bildiklerini olduğundan fazla sanır; tekrar okuma gibi yöntemler bu yanılsamayı artırır. İşaretlerin ile sonuçlarını karşılaştırmak bu yanılgıyı düzeltir.

Butterfield ve Metcalfe'nin (2001) bulgusu burada önemli: emin olarak yanlış yaptığın sorular düzeltildiğinde daha iyi hatırlanır. "Kesin bu" deyip yanlış yaptığın her soru, analizde birinci önceliğindir.

2. Bitince: neti değil, kaybı incele

Neti hesapla (4 yanlış 1 doğruyu götürür), sonra her ders için bir tablo yap: doğru, yanlış, boş ve işaretli doğru. Ardından yanlış, boş ve işaretli doğru soruların her birini dört gruptan birine yaz:

• Bilgi eksiği: Gereken kural, formül ya da kavram yoktu.
• Okuma hatası: Soru kökünü, öncülü ya da grafiği yanlış okudun.
• İşlem hatası: Yöntem doğru, sonuç yanlış.
• Süre: Soruya gelemedin ya da aceleyle geçtin; sonradan rahatça çözüyorsun.

Analizi aynı gün ya da ertesi gün yap. Soruyu çözerken ne düşündüğünü hatırladığın sürece hatanın gerçek nedenini bulabilirsin.

3. Bulguyu plana dönüştür

Analizin çıktısı bir sonraki haftanın planıdır. Her denemeden sonra şu üç soruya cevap yaz:

1. En çok puan kaybettiren 3 konu hangisi? Bunlar önümüzdeki haftanın konu çalışmasına girer.
2. En sık hata türü hangisi? Bilgi eksiği konu çalışmasıyla, okuma hatası soru okuma alışkanlığıyla, işlem hatası düzenli yazımla, süre sorunu süreli soru çözümüyle kapanır.
3. Süre nasıl dağıldı? Hangi bölümde planladığından fazla kaldın?

Tek bir denemeye göre büyük karar verme. Son 3–4 denemede aynı konu ya da aynı hata türü tekrar ediyorsa o gerçek bir örüntüdür.

4. Yanlışları aralıklı olarak yeniden çöz

Çözümünü okuduğun soruyu hemen tekrar çözmek kolaydır ve sana yanlış bir "öğrendim" hissi verir. Aralıklı tekrar araştırmaları (Cepeda ve ark., 2006), aynı çalışma süresinin zamana yayıldığında çok daha kalıcı öğrenme sağladığını gösteriyor. Yanlış defterini şöyle kullan:

• Soruyu (ya da fotoğrafını) ve hata türünü yaz; çözümü ayrı bir yere not et.
• 2–3 gün sonra çözüme bakmadan yeniden çöz.
• Doğruysa 2–3 hafta sonraya bırak, yanlışsa birkaç gün sonra tekrar dene.
• Üç kez arka arkaya doğru çözdüğün soruyu defterden çıkar.

Deneme sıklığı: ne kadar çok, o kadar iyi değil

Analiz edilmeyen deneme sayısı, net artışı getirmez. Konu çalışması sürerken haftada bir deneme ve onun eksiksiz analizi, haftada üç analizsiz denemeden daha verimlidir. Son aylarda deneme sayısını artırabilirsin, ama her denemenin analiz süresini de plana koy. Dönem dönem ne kadar deneme çözmen gerektiğini ay ay YKS hazırlık planımızda bulabilirsin.

Bir analiz örneği

Diyelim TYT matematikte 40 sorudan 24 doğru, 8 yanlış, 8 boş yaptın ve 4 doğru soruyu işaretlemiştin. Analiz edilecek soru sayın 20. Sınıflandırınca 9'unun problemlerdeki bilgi eksiğinden, 5'inin işlem hatasından, 6'sının süreden kaynaklandığını görüyorsun. Bu durumda gelecek hafta yeni konuya geçmek yerine problemler konusunu tamamlamak ve günde 15 dakika süreli problem çözmek, netine en hızlı yansıyacak değişikliktir.

Analizini deneyimli bir gözle yapmak istersen, HedefUni'de eğitmenlerimizle birebir derste denemeni birlikte inceleyebilirsin. Çıkmış sorularla aynı yöntemi nasıl uygulayacağını çıkmış sorular rehberimizde anlattık.

Kaynaklar

• Roediger, H. L. ve Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning. Psychological Science, 17(3), 249–255.
• Dunlosky, J. ve ark. (2013). Improving students' learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
• Butterfield, B. ve Metcalfe, J. (2001). Errors committed with high confidence are hypercorrected. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 27(6), 1491–1494.
• Cepeda, N. J. ve ark. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380.