YKS Çıkmış Sorular Nasıl Çözülür ve Analiz Edilir?

Çıkmış sorular iki şeyi aynı anda verir: ÖSYM'nin hangi konuyu hangi derinlikte sorduğunu gösterir ve seni sınavın gerçek soru diline alıştırır. Ama bir soru setini çözüp netine bakmak bu değerin küçük bir kısmıdır. Aşağıdaki yöntem, öğrenme araştırmalarında etkisi en iyi kanıtlanmış tekniklerin çıkmış sorulara uygulanmış halidir.

Neden işe yarıyor: test etkisi

Bir bilgiyi yeniden okumak yerine onu hatırlamaya çalışmak, uzun vadede çok daha kalıcı öğrenme sağlar. Roediger ve Karpicke'nin 2006 çalışmasında metni bir kez okuyup kendini test eden öğrenciler, bir hafta sonraki testte metni tekrar tekrar okuyanlardan belirgin biçimde daha iyi hatırladı. Dunlosky ve arkadaşlarının 2013'te yayımladığı kapsamlı derlemede de kendini test etmek ve aralıklı tekrar en yüksek fayda düzeyindeki iki teknik olarak öne çıktı; altını çizme ve tekrar okuma ise düşük faydalı bulundu.

Çıkmış soru çözmek, sınavın tam formatında kendini test etmektir. Doğru kullanıldığında hem ölçer hem öğretir.

Ne zaman çözmeli?

Konu konu: konuyu bitirdiğin hafta

Konuyu çalışıp temel sorularını çözdükten sonra o konunun son yıllardaki çıkmış sorularına geç. Bu aşamada süre tutma; amaç ÖSYM'nin konuyu hangi açıdan sorduğunu görmek.

Tam sınav: son 3–4 ay, gerçek süreyle

Bir yılın TYT'sini 165, AYT'sini 180 dakikada, sınav saatinde çöz. Tam setler sayıca sınırlıdır; hepsini erken harcama.

Çözerken uygulanacak dört kural

1. Seçeneklere bakmadan önce cevabı kafanda kur. Önce çözüm yolunu düşünmek, seçeneklerden tanıma yapmaktan daha güçlü bir geri çağırmadır.
2. Emin olmadığın her soruyu işaretle. Tahminle doğru bulduğun soru, öğrenilmiş sayılmaz. Analizde bunları yanlışlar gibi ele al.
3. İki tur çöz. İlk turda takıldığın soruyu işaretleyip geç, ikinci turda dön. Bu, sınavdaki süre yönetimini de çalıştırır.
4. Cevap anahtarına sonda bak. Neti hesapla (4 yanlış 1 doğruyu götürür), sonra analize geç.

Çözdükten sonra: hatayı sınıflandır

Her yanlış, boş ve tahminle doğru soruyu aşağıdaki dört gruptan birine yaz. Sınıflandırma, aynı hatayı tekrar etmemen için neyi değiştirmen gerektiğini söyler.

• Bilgi eksiği: Kural, formül ya da kavramı bilmiyorsun. Çözüm: konuyu kısa bir tekrarla kapat ve 3–5 benzer soru çöz.
• Okuma hatası: Bilgi var ama soru yanlış okunmuş ("değildir", "kesinlikle" gibi ifadeler). Çözüm: soru kökündeki olumsuz ifadeleri işaretleme alışkanlığı.
• İşlem hatası: Yol doğru, hesap yanlış. Çözüm: işlemleri düzenli yazmak ve sonucu seçeneklerle kontrol etmek.
• Süre: Soruyu sonradan rahatça çözüyorsun. Çözüm: benzer soruları süre tutarak çözmek.

Hatalarına dair geri bildirimin ayrı bir gücü var. Butterfield ve Metcalfe'nin (2001) "aşırı düzeltme etkisi" çalışmasında, insanlar emin oldukları yanlışların doğrusunu öğrendiklerinde bunları daha sonra daha iyi hatırladı. Yani "kesin bu" deyip yanlış yaptığın sorular, analizde üzerinde en çok durman gereken sorulardır.

Tekrar planı: yanlışı araya zaman koyarak yeniden çöz

Yanlış soruyu çözümünü okuduktan hemen sonra tekrar çözmek kolaydır, bu yüzden öğretici değildir. Aralıklı tekrar araştırmalarını derleyen Cepeda ve arkadaşları (2006), aynı süre çalışıldığında tekrarları zamana yaymanın tek seferde yığmaktan daha kalıcı öğrenme sağladığını gösterdi. Pratikte:

• Yanlış soruyu yanlış defterine ya da bir fotoğraf klasörüne ekle.
• 2–3 gün sonra çözümüne bakmadan yeniden çöz.
• Yeniden yanlışsa 2–3 gün sonra tekrar; doğruysa 2–3 hafta sonraya bırak.

Konuları karıştır

Konu konu çalışma başlangıçta gerekli, ama sınav konuları karışık sorar. Rohrer ve Taylor'ın (2007) matematik çalışmasında farklı problem türlerini karışık çalışan öğrenciler, aynı türü blok halinde çalışanlara göre sonraki testte çok daha başarılı oldu; çünkü karışık çalışma, hangi yöntemi seçeceğine karar vermeyi de öğretir. Bir konu grubu bittiğinde, farklı konulardan çıkmış soruları karışık setler halinde çöz.

Özet: bir haftalık çıkmış soru düzeni

• Hafta içi her gün: o hafta bitirdiğin konunun çıkmış soruları (15–20 soru).
• Hafta sonu: karışık bir çıkmış soru seti ve yanlış defterindeki tekrar soruları.
• Her setten sonra: hataları dört gruba ayır, en sık gruba göre ertesi haftanın planını değiştir.

Denemelerde de aynı analizi nasıl yapacağını deneme sınavı analizi yazımızda anlattık. Çıkmış sorularını bir eğitmenle birlikte çözüp hata analizini birlikte yapmak istersen eğitmenlerimizi inceleyebilirsin.

Kaynaklar

• Roediger, H. L. ve Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning. Psychological Science, 17(3), 249–255.
• Dunlosky, J. ve ark. (2013). Improving students' learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
• Butterfield, B. ve Metcalfe, J. (2001). Errors committed with high confidence are hypercorrected. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 27(6), 1491–1494.
• Cepeda, N. J. ve ark. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380.
• Rohrer, D. ve Taylor, K. (2007). The shuffling of mathematics problems improves learning. Instructional Science, 35, 481–498.